TÃœRKÄ°YE CUMHURÄ°YETÄ° DEVLET DEMÄ°RYOLLARI Ä°ÅžLETMESÄ° GENEL MÃœDÃœRLÜĞÜ

1856 yılında İzmir- Aydın hattının inşasıyla başlayan ülkemizin demir ağlar serüveni 158 yıldır devam ediyor.

Osmanlı Ä°mparatorluÄŸu döneminde Fransız, Alman ve Ä°ngiliz ÅŸirketlerine verilen imtiyazlarla yaklaşık 8 bin km demiryolu inÅŸa edildi. Bunun 4 bin km’lik bölümü Misak’ı Milli sınırları içerisinde kaldı.

KurtuluÅŸ Savaşı sonrasında Gazi Mustafa Kemal Atatürk, “Demiryolu, bir ülkenin toptan tüfekten daha önemli emniyet silahıdır.” Diyerek demiryolu seferberliÄŸi baÅŸlattı. Milli ekonominin yaratılması amaçlanarak, demiryollarının ülke kaynaklarını harekete geçirmesi hedeflendi. Ulusal kaynaklarla önce yabancıların elindeki hatlar millileÅŸtirildi. 1923-1940 yılları arasında 3.208 km’lik demiryolu yapıldı. Mevcut hatların büyük bölümü Batı bölgesinde yoÄŸunlaÅŸtığından, Orta ve DoÄŸu bölgelerinin merkez ve sahil ile baÄŸlantısını saÄŸlamak amacıyla hatların % 80’i coÄŸrafik koÅŸulların çetin olduÄŸu doÄŸuda inÅŸa edildi. Ayrıca, ana hatları birbirine baÄŸlayan iltisak hatları yapıldı.

Genç Cumhuriyetin bu çabaları sonucu demir kanatlar ülkenin dört bir yanına Cumhuriyetin tüm güzelliklerini ulaştıran en önemli araç oldu.

1950’den sonra karayolu ağırlıklı politikalar izlenmesi nedeniyle demiryoluna yeterli kaynak ayrılmadı. Altyapısı, çeken çekilen araç filosu eskiyen demiryolları karayolu karşısında rekabet ÅŸansını kaybetti. Yolcuda % 2 ve yükte % 4’paya sahip trenler sevilen, ancak tercih edilmeyen ulaşım aracına dönüştü.

2003 yılı ise milat oldu. 2003’den bu yana izlenen öncelikli demiryolu politikaları sonucunda yüksek hızlı ve hızlı demiryolu hatları inÅŸa edilmesi, mevcut sistemin modernizasyonu, ileri demiryolu sanayisinin geliÅŸtirilmesi ve yeniden yapılanma hedefleri ile demiryolları büyük bir deÄŸiÅŸim ve geliÅŸim sürecine girdi. 2003 yılından bugüne kadar TCDD yaklaşık 24 milyar TL’lik yatırım yapıldı.

Yeni Hayatın Tercihi: YHT

Yüksek hızlı demiryolu projeleri ile demiryolu sektörü ve ülkemiz yeni bir sürece girdi. Bu kapsamda; 2009 yılında Ankara-EskiÅŸehir, 2011 yılında Ankara-Konya, 2013 yılında EskiÅŸehir-Konya ve 2014 yılında EskiÅŸehir-Ä°stanbul ile Konya-Ä°stanbul arasında YHT’ler hizmete verildi. Bu hatlarda taşınan yolcu sayısı 18 milyonu geçti.

Yüksek hızlı demiryolu yapımında, Ankara merkez olmak üzere İstanbul-Ankara-Sivas, Ankara-Afyonkarahisar-İzmir, Ankara-Konya ve Ankara-Bursa koridorları çekirdek ağ olarak belirlenerek, 16 büyük ilimizin yüksek hızlı trenle birbirine bağlanması plandı.

Bu kapsamda; Ä°pek yolu güzergâhındaki demiryolu koridorunun önemli akslarından biri olan 603 km’lik Ankara-Sivas arasını 405 kilometreye düşürecek YHT projesinin yapımı devam ediyor. Projenin tamamlanmasıyla Ankara-Sivas arası seyahat süresi 12 saatten 2 saate düşecektir.

Ankara-Bursa YHT projesi kapsamında; 75 km’lik Bursa-YeniÅŸehir kesiminde inÅŸa çalışmaları, 30 km’lik Bilecik-YeniÅŸehir kesiminde ise uygulama projesi hazırlama çalışmaları sürdürülmektedir. Proje tamamlandığında Ankara- Bursa ve Bursa-Ä°stanbul seyahat süreleri 2 saat 15 dakika olacaktır.

Ankara-İzmir yüksek hızlı demiryolu hattının inşası devam ediyor. İki şehir arası mesafeyi 624 kilometreye ve seyahat süresini 3 saat 30 dakikaya düşürecek olan Ankara-İzmir YHT hattında; Polatlı-Afyonkarahisar kesiminin yapımı devam etmektedir. Afyon-Uşak (Banaz) kesimin ihalesi yapılmış olup ihale değerlendirme çalışmaları, Banaz - Eşme arası altyapı yapım ihalesine hazırlık çalışmaları devam etmektedir. Eşme-Salihli ve Salihli-Manisa kesimlerinde ise proje hazırlama çalışmaları sürdürülmektedir.

Hızlı ve konvansiyonel demiryolu yapımı kapsamında:
Tecer - Kangal Varyantı, Menemen - AliaÄŸa 2.hat, Kütahya - Alayunt 2.hat, TekirdaÄŸ - Muratlı 1. ve 2. Hat, Cumaovası - Tepeköy 2.hat, BaÅŸkentray Projesinin 1.etabı olan Ankara - Sincan kuzey hattı, AlifuatpaÅŸa – Pamukova ve Marmaray tüp geçiÅŸi tamamlanmıştır.

Ä°stanbul, Ankara ve Konya’dan Karaman - Mersin - Adana - Osmaniye ve Gaziantep illerine hızlı trenle ulaşım saÄŸlamak için; Konya - Karaman - Ulukışla – Mersin - Adana - Osmaniye-Gaziantep Hızlı tren hattının yapımı planlandı. Bunlardan Konya - Karaman, Bahçe - NurdaÄŸ, Akçagöze - BaÅŸpınar arası inÅŸaat çalışmaları, diÄŸer bölümlerde ise yapım ihalesi ve proje hazırlama çalışmaları devam etmektedir.

DoÄŸu - Batı koridorunun devamı niteliÄŸinde olan Sivas - Erzincan Hızlı Demiryolu Hattının ilk 50 km’lik bölümünün ihale deÄŸerlendirme süreci, geri kalan kesimde ise proje hazırlama çalışmaları devam etmektedir.

Ayrıca, yatırım programında yer alan diÄŸer yatırım projelerinden; Kayseri - Kuzey GeçiÅŸ Varyantı ile Palu – Genç - MuÅŸ Demiryolu Deplasmanı inÅŸası devam etmektedir.

Ä°leri Demiryolu Endüstrisi GeliÅŸiyor…

Tepeköy-Selçuk 2.hat altyapı, üstyapı ve EST işleri için yer teslimi yapılarak yapım çalışmalarına başlanılmıştır.

MürÅŸitpınar - Åžanlıurfa Kuzey Demiryolu, Nusaybin – Cizre – Silopi - Habur Demiryolu, Sincan – OSB – Yenikent - Kazan Demiryolu ve 2. Hat yapımının projeleri hazırlanmaktadır.

Kayseri-Yerköy Hızlı Demiryolu yatırım programına alınmıştır. Ayrıca Halkalı-Kapıkule Yeni Demiryolu hattının yapımı da AYGM’den TeÅŸekkülümüze devredilmiÅŸtir.

Bursa - Gemlik, İzmit - Sabihagökçen Havaalanı - 3.Boğazköprüsü - 3. Yeni Havaalanı-Halkalı - Kapıkule (Edirne), Selçuk-Aydın - Denizli hatlarının uygulama projeleri hazırlamakta olup, Kayseri-Nevşehir-Aksaray-Konya-Antalya ve Sivas-Malatya hızlı tren hatlarına yönelik de proje hazırlama ihale süreçleri devam etmektedir.

2015 yılı yatırım programı ile Eskişehir-Kütahya-Antalya, Erzincan-Erzurum-Kars; Samsun - Çorum - Kırıkkale ve Yerköy- Kırşehir - Aksaray - Ulukışla hızlı tren hatlarına yönelik etüd proje hazırlama görevi Teşekkülümüze verilmiştir.

Mevcut yollar modernize ediliyor…

Hızlı, yüksek hızlı ile yeni konvansiyonel demiryolu hatları elektrikli ve sinyalli olarak yapılmakta olup, mevcut hatlarımızın da elektrikli ve sinyalli hale getirilmesi, yenilenmesine devam edilmektedir.

Mevcut konvansiyonel hatlarımızın kabiliyetini ve güvenliÄŸini artıran sinyalizasyon projelerinin yaygınlaÅŸtırılması kapsamında 2.545 km’lik hatta sinyalizasyon, 2.350 km’lik konvansiyonel hatta elektrifikasyon yapım çalışmaları devam etmektedir.

Ayrıca, 2003 yılından bugüne kadar konvansiyonel demiryolunun % 82’sine tekabül eden 9.347 kilometrelik hat yenilenerek, daha kaliteli bir ulaşım saÄŸlandı.

Gar ve istasyonlarımızın bakım ve onarımı yapılırken, kurumsal kimliğe uygun hale getirildi.

Ülkemizde demiryolu endüstrisini oluşturmaya yönelik çalışmalar demiryolları yatırım projeleriyle eş zamanlı olarak yürütülmektedir.

Ä°lk olarak 2008 yılında Adapazarı’nda, her türlü elektrikli dizi, metro aracı ve hızlı tren setleri üretmek için demiryolu-özel sektör- yabancı yatırımcı ortaklığında EUROTEM ÅŸirketi kuruldu.

Çankırı’da hızlı tren yolu makaslarını üretmek üzere özel sektörle iÅŸbirliÄŸi halinde kurulan VADEMSAÅž 2011 yılı Mayıs ayından itibaren üretim faaliyetine geçti.

Sivas’ta hızlı tren hatları, ağır demiryolu hatları, metro hatları için travers ve diÄŸer beton ürünlerini üretecek olan SÄ°TAÅž 2012 yılı Haziran ayından bu yana üretim devam etmektedir.

Kısa ve orta mesafeli taşımacılıkta yolcularımıza daha hızlı ve konforlu bir hizmet sunmak, işletme maliyetini düşürmek ve yolcu taşımacılığındaki payımızı artırmak amacıyla ilk yerli dizel tren seti ANADOLU projesi hayata geçirildi. 52 adet setten 24 adedi üretilerek hizmete verilmiştir. Geri kalan 28 setin üretimi devam ediyor.

Kent içi trafik sorununa raylı çözüm

2003-2014 yılları arasında TeÅŸekkülümüz için TÃœDEMSAÅž ve TÃœLOMSAÅž’ tan 7.073 adet yük vagonu temin edildi.

Mevcut ve ileride açılması planlanan YHT ve HT hatlarında çalıştırılmak üzere 106 adet YHT seti temini kapsamında; 10 setin ihaleye çıkılmasına yönelik çalışmalar devam etmekte olup 80 adet YHT seti için ihale hazırlıklarında son aÅŸamaya gelindi. Aynı ihale kapsamında 80 adetten 20’si doÄŸrudan yurtdışında imal edilecek, geri kalan 60 adedi ise en az % 53 yerli katkı payı ile ülkemizde üretilecektir. Kalan 16 adet YHT setinin, Milli Tren Projesi kapsamında temin edilmesi planlanmaktadır.

Milli Tren Projesi

Ülkemizde modern demiryolu hatlarının inşası ile birlikte, yeni nesil demiryolu araçlarının üretilmesi için tasarımı ve teknolojisi ülkemize ait milli tren projeleri başlatıldı. Bu proje kapsamında; Milli Yüksek Hızlı Tren Setinin konsept tasarım tema seçimi ve endüstriyel mühendislik teknik şartnamesi tamamlanmış olup, ihale çalışmaları devam etmektedir.

Kent içi toplu ulaşımda en iyi çözüm ise raylı sistemler. Biz de bu gerçek üzerinden hareket ederek, kent içi ulaşımda metro standardında hizmet verilmesi amacıyla Ä°stanbul’da Marmaray Projesi, Ankara’da BaÅŸkentray Projesi ve Ä°zmir’de Egeray Projelerini baÅŸlattık.

Bunlardan 29 Ekim 2013’te hizmete giren Marmaray projesi, sadece kent için toplu taşıma projesi deÄŸildir. Dünyanın en derin batırma tüp tüneli özelliÄŸine sahip proje, Asya ile Avrupa kıtaları arasında kesintisiz demiryolu ulaşımı saÄŸlamaktadır.

Yük Taşımacılığında Trenler Tercih Ediliyor

Ülkemizde, doğu-batı yönleri doğrultusunda kesintisiz bir demiryolu ana koridoru oluşturularak, gerek ulusal, gerekse Avrupa - Asya arasında transit ulaşım olanaklarının artırılması ve kombine taşımacılığın geliştirilmesi amacıyla demiryolu yük taşımacılığı projelerine öncelik verilmektedir.

Bu projelerden bazıları şunlardır:

Blok Tren:
2004 yılı başından itibaren “Blok Tren” iÅŸletmeciliÄŸine geçildi. Bu uygulama ile taşınan yük miktarında artış saÄŸlandı. Kaynaklar daha etkin kullanıldı. Taşıma süreleri kısaltıldı.

Bütün bunlar, taşıma maliyetlerini azalttığı gibi, müşteri memnuniyetini de artırdı. Blok tren uygulaması ile 2014 yılında 28,7 milyon ton yük taşınarak 2002 yılına göre yük taşıma miktarında % 97, yük taşıma gelirinde % 325 artış sağlandı. 2015 yılında ise 30,5 milyon ton yük taşınması planlanmaktadır.

Yurtiçi blok trenlerin sefere konulmasının yanı sıra dış ticaret hacmini geliÅŸtirmek ve ulaÅŸtırma sektörü içinde demiryolu taşıma payını artırmak amacıyla deÄŸiÅŸik ülkelerle yapılan anlaÅŸmalar çerçevesinde Avrupa Ãœlkelerine, Orta Asya Türk Cumhuriyetlerine ve OrtadoÄŸu Ãœlkelerine uluslararası blok yük trenleri iÅŸletilmeye baÅŸlandı.. Türkiye’den Batı’da, Almanya, Macaristan, Avusturya, Bulgaristan, Romanya, Slovenya’ya, Polonya, Çek Cumhuriyeti, DoÄŸuda; Ä°ran, Suriye ve Irak’a; Orta Asya’da Türkmenistan, Kazakistan ve Pakistan’a karşılıklı olarak blok trenler iÅŸletilmektedir. 2014 yılında 1,7 milyon ton yük taşınarak 2002 yılına göre uluslararası yük taşıma miktarında %28 artış saÄŸlandı.

Lojistik Merkezler:
Organize Sanayi Bölgelerine yakın ve yük potansiyeli yüksek olan İstanbul (Halkalı ve Yeşilbayır), İzmit (Köseköy), Samsun (Gelemen), Eskişehir (Hasanbey), Kayseri(Boğazköprü), Balıkesir(Gökköy), Mersin (Yenice), Uşak, Erzurum (Palandöken), Konya (Kayacık), Denizli (Kaklık), Bilecik (Bozüyük), Kahramanmaraş (Türkoğlu), Mardin, Kars, Sivas, Bitlis (Tatvan), Habur ve İzmir (Kemalpaşa) olmak üzere 20 adet Lojistik Merkez planlandı.

6 adet Lojistik Merkez, Samsun (Gelemen), Uşak, Denizli (Kaklık), İzmit (Köseköy), Eskişehir (Hasanbey) ve Halkalı işletmeye açıldı.

Demiryolları serbestleÅŸiyor, Türkiye geliÅŸiyor…

6 adet Lojistik Merkezin de Balıkesir (Gökköy), Bilecik (Bozüyük), Mardin, Erzurum (Palandöken), Mersin (Yenice) ve İzmir (Kemalpaşa) inşaat çalışmaları devam etmektedir.

Diğer Lojistik merkezlere ilişkin proje, kamulaştırma ve inşaat ihale işlemleri sürdürülmektedir.

Türkiye-Avrupa, Türkiye-Orta Doğu, Türkiye-Orta Asya ülkeleri arasında karşılıklı blok yük trenleri çalıştırılmaya devam etmektedir.

Karadeniz üzerinden Türkiye’nin Samsun, Rusya’nın Kavkaz Limanları arasında kurulan tren feri hattı ile limanlarda gerekli düzenlemeler yapılarak Åžubat-2013’te kombine taşımacılığa baÅŸlanılmıştır.

Kars-Tiflis Projesi:
Kars-Tiflis-Bakü Demiryolu Hattı, Marmaray ve diÄŸer projelerle birlikte Avrupa’dan Çin’e kesintisiz demiryolu koridorunun önemli bir bölümüdür. Kars-Tiflis-Bakü demiryolu projesiyle kısa vadede yıllık 6,5 milyon ton yük taşınacaktır. Türki Cumhuriyetlere doÄŸrudan baÄŸlanılması halinde mevcut taşıma miktarının 3 katı kadar transit taşıma yapılması ve demiryollarının baÅŸa-baÅŸ hedeflerinin çok daha kısa sürede gerçekleÅŸmesi saÄŸlanacaktır.

01 Mayıs 2013 tarihinde TBMM’de kabul edilen Türkiye Demiryolu UlaÅŸtırmasının SerbestleÅŸtirilmesi Hakkındaki Kanun ile TCDD, alt yapı hizmetlerini; kurulan TCDD Taşımacılık A.Åž ise tren iÅŸletmeciliÄŸini yapacaktır. Kanunun diÄŸer bir önemi de demiryolu ulaşımının özel sektöre de serbest hale gelmesidir. Böylece demiryolu taşımacılık faaliyetleri artık rekabet ortamında yürütülecek ve demiryollarının sürdürülebilir rekabet gücü devam edecektir.

2023 Türkiye’nin ve demiryollarının yılı olacak…

• 3.500 km yüksek hızlı demiryolu, 8.500 km hızlı demiryolu ve 1.000 km konvansiyonel demiryolu olmak üzere 13.000 km demiryolu yaparak 2023 yılında toplam 25.000 km demiryolu uzunluÄŸuna ulaşılması,

• 4.400 km’lik hat yenilenmesi yapılarak tüm hatların yenilenmesinin tamamlanması,

• Demiryolu taşımacılık payının; yolcuda % 10 ve yükte % 15’ e çıkarılması

• Demiryolu sektörünün serbestleÅŸme sürecinin tamamlanması

• Milli demiryolu standartlarının oluÅŸturulması,

• Emniyet Yönetim Sistemi’nin altyapı ve iÅŸletmeciliÄŸin her kademesinde etkin ve sürekli uygulanmasının saÄŸlanması ve bunun sektörel kültür haline getirilmesi,

• GeliÅŸtirilen “Milli Sinyal Sisteminin” yaygınlaÅŸtırılarak marka haline getirilmesi

• Mevcut araçların hızlı tren hatlarına uygun hale getirilmesi, her türlü demiryolu aracının ülkemizde üretilmesi,

• Yük potansiyeli bulunan lojistik merkezleri, fabrika, sanayi, OSB ile limanlara iltisak hattı baÄŸlantılarının artırılarak kombine ve yük taşımacılığının geliÅŸtirilmesinin saÄŸlanması,

• Demiryolu Ulaşım Enstitüsü’nün kurularak faaliyete geçirilmesi,

• Milli Demiryolu sanayisi ile AR-GE’sinin desteklenmesi ve her türlü demiryolu teknolojisinin geliÅŸtirilmesi,

• Uluslararası demiryolu koridorlarının geliÅŸtirilmesinin saÄŸlanması

• Sonuç olarak, 2023 yılında dünyanın ilk 10 ülkesi arasına girmeyi hedefleyen Türkiye, demiryolu sektöründe de ilk 10 ülkesi arasında olmayı hedeflemektedir.

Haberin Kaynağı : Railway Turkey

11.03.2015